Niepełnosprawny biznes. Ile pieniędzy wypływa z PFRON?

Dotacje z PFRON

To, że większość pieniędzy na dofinansowanie pracy osób niepełnosprawnych w Polsce, trafia niekoniecznie tam, gdzie powinna, jest tajemnicą poliszynela. Sama nowelizacja ustawy o PFRON na pewno nie zlikwiduje patologicznego, utrwalonego przez lata systemu

Na do­fi­nan­so­wa­nie za­trud­nie­nia osób nie­peł­no­spraw­nych w Pol­sce (224 tys. osób w czerw­cu tego roku) idzie co roku ponad 3 mld zło­tych (z tego bez­po­śred­nio z bu­dże­tu pra­wie 750 mln zł, resz­ta to m.​in. opła­ty od firm i do­ta­cje). Ile z tego „wy­pły­wa” na takie miej­sca pracy, jakie two­rzył za­trzy­ma­ny wła­śnie praw­nik Mar­cin D.? Do­kład­nie nie wia­do­mo, bo Pań­stwo­wy Fun­dusz Re­ha­bi­li­ta­cji Osób Nie­peł­no­spraw­nych nigdy nie miał na­rzę­dzi ani środ­ków, aby sku­tecz­nie ści­gać pa­to­lo­gie. Ba, sam je umoż­li­wiał.

W pol­skim mo­de­lu pie­nią­dze płyną bez­po­śred­nio z PFRON do pra­co­daw­ców, któ­rzy de­kla­ru­ją, że za­trud­nia­ją nie­peł­no­spraw­nych. I do­sta­ją zwrot nawet do 75 proc. kosz­tów ich płac. Mak­sy­mal­ną do­ta­cję można do­stać np. na osobę chorą na pa­dacz­kę, nawet jeśli przy obec­nym roz­wo­ju me­dy­cy­ny, funk­cjo­nu­je ona nor­mal­nie. Orze­cze­nia o nie­peł­no­spraw­no­ści w ogóle nie oce­nia­ją, czy komuś nie­peł­no­spraw­ność prze­szka­dza fak­tycz­nie w pracy, czy nie. Nie za­wsze spraw­dza się też, czy za­trud­nie­ni fak­tycz­nie wy­ko­nu­ją swoją pracę.

To dla­te­go do wy­łu­dzeń do­cho­dzi ma­so­wo, bo umoż­li­wia­ją­cy to me­cha­nizm jest dość pro­sty. Jak w przy­pad­ku zię­cia Lecha Ka­czyń­skie­go, któ­re­go spół­ka Fi­nan­cial Bro­thers miała m.​in. za­trud­niać nie­wi­do­mych, któ­rzy pra­co­wa­li jako te­le­mar­ke­te­rzy, a w rze­czy­wi­sto­ści nigdy tego nie ro­bi­li. Na pracę każ­de­go z nich spół­ka do­sta­wa­ła 1800 zł z PFRON, do nie­wi­do­mych tra­fia­ła tylko część tych pie­nię­dzy. Pro­ku­ra­tu­ra mówi o wy­łu­dze­niu pie­nię­dzy ze środ­ków pu­blicz­nych prze­zna­czo­nych dla osób nie­peł­no­spraw­nych na kwotę 13 mln zło­tych.

Z pa­to­lo­gią miała wal­czyć zno­we­li­zo­wa­na usta­wa o PFRON (ko­lej­na no­we­li­za­cja ma wejść w życie we wrze­śniu). Usta­wa z jed­nej stro­ny prze­wi­du­je więk­sze za­chę­ty fi­nan­so­we do za­trud­nia­nia cię­żej nie­peł­no­spraw­nych, a z dru­giej wy­ma­ga prze­le­wa­nia wy­na­gro­dzeń bez­po­śred­nio na konta osób nie­peł­no­praw­nych. Do­fi­nan­so­wa­nie przy­słu­gu­je bo­wiem wy­łącz­nie do wy­na­gro­dze­nia prze­ka­za­ne­go prze­ka­zem lub prze­le­wem.

No­we­li­za­cja na­ka­zu­je wy­ka­zy­wać, jako koszt płacy, wy­łącz­nie fak­tycz­nie i ter­mi­no­wo prze­ka­za­ne środ­ki np. skład­ki ZUS czy po­da­tek od osób fi­zycz­nych. Czy to za­po­bie­gnie za­trud­nia­niu słu­pów? Wąt­pli­we. Wy­łu­dze­nia do­ty­czą głów­nie do­fi­nan­so­wa­nia pen­sji pra­cow­ni­ków nie­peł­no­spraw­nych w stop­niu znacz­nym, więc ko­lej­na pod­wyż­ka dla tej grupy, tylko za­ostrzy to zja­wi­sko.

Usta­wa ma za to zwięk­szyć upraw­nie­nia PFRON do kon­tro­li w za­kre­sie udzie­la­nia i ko­rzy­sta­nia z ulg we wpła­tach. Trud­no się jed­nak spo­dzie­wać, że urzęd­ni­cy będą rów­nie sku­tecz­ni, co CBA, które za­ję­ło się Mar­ci­nem D. za­pew­ne nie tylko ze wzglę­du na obawy przed uszczu­pla­niem bu­dże­tu PFRON.

Prze­pi­sy nie mogą też w żaden spo­sób re­gu­lo­wać prze­pły­wu naj­po­tęż­niej­szych źró­deł „na nie­peł­no­spraw­nych”. Mię­dzy in­ny­mi dzię­ki do­pła­tom z PFRON, już cał­ko­wi­cie le­gal­nie, przez lata rosły w siłę spół­ki ochro­niar­skie czy sprzą­ta­ją­ce. Za­trud­nia­ją­ce osoby z mi­ni­mal­ną nie­peł­no­spraw­no­ścią, za to bar­dzo atrak­cyj­ne fi­nan­so­wo. Dzię­ki do­pła­tom do ich pen­sji firmy mogły ofe­ro­wać niż­sze ceny usług, zdo­by­wa­jąc szyb­ko rynek.

Jak wynika z zestawienia stu największych firm korzystających z dopłat do pensji z PFRON w 2013 roku, z 20 tys. polskich firm zatrudniających niepełnosprawnych niemal połowę zatrudniało tylko 100 przedsiębiorstw. Głównie zajmujących się ochroną mienia i sprzątaniem. To do nich popłynęło niemal 40 proc. ogólnej kwoty dofinansowań z PFRON. Ponad miliard złotych, na które złożyliśmy się wszyscy, by wspierać „niepełnosprawny” biznes.

*Tekst pochodzi z www.forbes.pl

Tagged with:     , , ,